ག༽ སྐྱེ་དངོས་རིག་པ། (BIOLOGY)

 

གཞི་རིམ་གོང་མའི་སྐྱེ་དངོས་རིག་པའི་བསླབ་གཞིའི་ནང་གསར་རྟོགས་དང། གསར་གཏོད། ཁོར་ཡུག བཟོ་གྲྭ འཕྲོད་བསྟེན། ཞིང་ལས་སོགས་མི་ཚེའི་དངོས་མྱོང་གི་དཀའ་རྙོག་རྣམས་སྐྱེ་དངོས་རིག་པར་བརྟེན་ནས་སེལ་ཐབས་བྱེད་པའི་སྐོར་མང་ཙམ་འགོད་པ་དང། བསླབ་གཞིའི་ཁུར་པོ་ཡང་དུ་བཏང་ནས་སྐྱེ་དངོས་རིག་པའི་གཞི་རྩའི་གནད་དོན་ཁག་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དང། སྐྱེ་དངོས་རིག་པར་སྦྱོང་རྒྱུར་སྤྲོ་སྣང་སྐྱེ་ཐབས་བྱ་དགོས།

  • སྐྱེ་དངོས་རིག་པའི་གཞི་རིམ་ལྟ་གྲུབ་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་པ་བྱ་རྒྱུ།
  • སྦྱང་བྱའི་སློབ་ཚན་ཁག་རང་སྒེར་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནད་དོན་དང་འབྲེལ་ཐུབ་པ་བྱ་རྒྱུ།
  • མི་འབོར་དང། ཁོར་ཡུག འཕེལ་རྒྱས་སོགས་ཀྱི་གནད་དོན་ཐད་རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པའི་གོ་རྟོགས་དང་རྣམ་དཔྱོད་བསྐྲུན་རྒྱུ་དང། དེ་དག་དཀའ་ངལ་ལ་གདོང་ལེན་བྱ་ཐབས།
  • འཛམ་གླིང་ནང་འཚོ་ཐབས་དང་འཕེལ་རྒྱས་སོགས་རྣམ་པ་མི་འདྲ་བ་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པས། སྐྱེ་དངོས་རིག་པའི་རྣམ་བཞག་ལ་བརྟེན་ནས་སྣ་མང་གི་ཁྱད་ཆོས་
  • དག་ལ་གུས་བརྩི་བྱེད་པའི་གོ་རྟོགས་བསྐྱེད་ཐབས།

འཛིན་རིམ་བཅུ་གཅིག

སྐྱེ་དངོས་རིག་པ།

སྡེ་ཚན་༡། སྐྱེ་དངོས་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྣ་མང་རང་བཞིན། (Diversity in Living World)

སྐྱེ་དངོས་ཀྱི་སྣ་མང་རང་བཞིན། (Diversity of Living Organisms) སྐྱེ་དངོས་ཀྱི་དབྱེ་བ། (Classification of the living organisms) གོ་རིམ་ལྡན་པ་དང་མིང་ཚིག་གཉིས་ཐབས་ཀྱི་བརྡ་སྦྱོར་རིག་པ། (Systematic and binomial System of nomenclature) སེམས་ཅན་གྱི་དམིགས་བསལ་ཁྱད་ཆོས། (Salient features of animal) རྩི་ཤིང་གི་དབྱེ་བ། (Classification of plant) གཉན་སྲིན། (Virus) ཤིང་འབུ། (Viroid) གྲོག་ཤིང་གི་རྩི་ཤིང་རིག་པའི་ལྡུམ་རྭ། (Lichens Botanical garden) དུད་འགྲོའི་ཚན་རིག་གི་གླིང་ཁ་དང་འགྲེམས་སྟོན་ཁང། (Zoological parks and museums)

སྡེ་ཚན་༢། སེམས་ཅན་དང་རྩི་ཤིང་གི་ཕུང་གཟུགས་ཆགས་རིམ། (Structural Organisation in Animal and Plants)

སེམས་ཅན་དང་རྩི་ཤིང་གི་ཕུང་གྲུབ། (Tissues in animals and plants) མེ་ཏོག་ཅན་གྱི་རྩི་ཤིང་གི་ཕུང་གྲུབ་རིག་པ་དང། གཟུགས་ཕུང་མ་ལག་གྲུབ་ཚུལ། བྱེད་ལས། (Morphology, Anatomy and functions of different parts of flowering plants) ཚིགས་ལྡན་འབུ་དང། འབུ་སྲིན། ས་ཆུ་གཉིས་སྡོད་ཀྱི་སྲོག་ཆགས་བཅས་ཀྱི་ཕུང་གྲུབ་རིག་པ་དང། གཟུགས་ཕུང་མ་ལག་གྲུབ་ཚུལ། བྱེད་ལས། (Morphology, Anatomy and functions of different parts of flowering plants)

སྡེ་ཚན་༣། ཕྲ་ཕུང་གི་རྣམ་པ་དང་བྱེད་ལས། (Cell: Structure and Function)

ཕྲ་ཕུང། ཕྲ་ཕུང་གི་རྣམ་བཞག གདོད་ཉིང་ཕྲ་ཕུང་དང་དངོས་ཉིང་ཕྲ་ཕུང། (Prokaryotic and eukaryotic cell) ཕྲ་ཕུང་གི་ཕྱི་སྐོགས། (Cell wall) ཕུང་སྐྱི། (Cell membrane) ཕྲ་ཕུང་གི་དབང་པོ་ཆུང་ངུ། (Cell organelles) ལྟེ་ཉིང་གི་ཆགས་རིམ། (Nuclear organization) སྦུབས་ཕྲན་ཞིག་འགྱུར་དང་ཕྲ་ཕུང་གི་རྒྱུན་འཁོར། (Mitosis, meiosis, cell cycle) སྐྱེ་ལྡན་གཟུགས་ཀྱི་གཞི་རིམ་རྫས་ཀྱི་གྲུབ་ཆ། (Basic chemical constituents of living bodies) སོལ་ཡང་ཅན་དང། སྤྲི་དཀར། ཚི་ཞག ཉིང་སྐྱུར་བཅས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་བྱེད་ལས། (Structure and functions of carbohydrates, protein, lipids and nucleic acids) རྩབས་རྫས་ཀྱི་རིགས་དང་ཁྱད་ཆོས། བྱེད་ལས་བཅས། (Enzymes: types, properties and function)

སྡེ་ཚན་༤། རྩི་ཤིང་གི་གཟུགས་ཁམས་རིག་པ། (Plant Physiology)

ཆུ་དང་ཟས། འཚོ་བཅུད། རླུང་བཅས་ཀྱི་འགུལ་སྐྱོད། (Movement of water, food, nutrients and gases) རྩི་ཤིང་དང་ཆུའི་གཏེར་རྫས་ཀྱི་འཚོ་བཅུད། (Plant and Water Mineral nutrition) དབུགས་འབྱིན་རྔུབ། (Respiration) འོད་ཀྱི་སྦྱོར་སྡེབ། (Photosynthesis) རྩི་ཤིང་གི་འཚར་ལོངས་དང་འཕེལ་རྒྱས། (Plant growth and development)

སྡེ་ཚན་༥། མིའི་གཟུགས་ཁམས་རིག་པ། (Human Physiology)

  • ཁ་ཟས་འཇུ་བ་དང་འཐིམ་པ། (Digestion and absorption)
  • དབུགས་གཏོང་ལེན་དང་འབྱིན་རྔུབ། (Breathing and respiration)
  • ལུས་ཀྱི་གཤེར་རྫས་དང་འཁོར་སྐྱོད། (Body fluids and circulation)
  • འདོར་བྱའི་མི་གཙང་བ་དང་འདོར་བ། (Excretory product and elimination)
  • འགུལ་ཤུགས་དང་འགུལ་སྐྱོད། (Locomotion and movement)
  • དབང་རྩའི་ཚོད་འཛིན་དང་འབྲེལ་མཐུད། (Neural control and coordination)
  • རྫས་ཀྱི་འབྲེལ་མཐུད་དང་འཚར་ནུས། (Chemical coordination and regulation)

འཛིན་རིམ་བཅུ་གཉིས།

སྐྱེ་དངོས་རིག་པ།

སྡེ་ཚན་༡། སྐྱེ་འཕེལ། (Reproduction)

  • སྐྱེ་ལྡན་གྱི་སྐྱེ་འཕེལ། (Reproduction in organism) མཚན་མེད་སྐྱེ་འཕེལ་དང་མཚན་ལྡན་སྐྱེ་འཕེལ། (Asexual and sexual reproduction) མེ་ཏོག་ཅན་གྱི་རྩི་ཤིང་གི་མཚན་ལྡན་སྐྱེ་འཕེལ། (Asexual and sexual reproduction) མེ་ཏོག་གི་རྣམ་པ་དང། (Structure of flower) ཟེའུ་འབྲུ་འདྲེན་སྦྱོར། (Pollination) ས་བོན་འདུ་སྦྱོར། (Fertilization) ས་བོན་དང་འབྲས་བུ་སྨིན་འགྱུར། (Development of seeds and fruit) མཚན་འདྲེས་སྐྱེ་འཕེལ་དང་སྦྲུམ་སྲིང་དུ་མའི་སྐྱེ་འཕེལ། (Apomixis and polyembryony)
  • མིའི་སྐྱེ་འཕེལ། (Human reproduction) ཕོ་མོའི་སྐྱེ་འཕེལ་མ་ལག (Reproductive system in male and female) ཟླ་མཚན་རྒྱུན་འཁོར། (Menstrual cycle) ཁམས་ཀྱི་འབྲས་བུ། (Production of gametes) ཁམས་འདུ་སྦྱོར། (Fertilization) རིགས་མྱུག་འཛུགས་པ། (Implantation) སྦྲུམ་སྲིང་ཚར་ལོངས། (Embryo development) སྦྲུམ་མའི་གནས་སྐབས། (Pregnancy) བཙའ་ལས། (Parturition) འོ་མ་འབབ་སྐྱེད། (Lactation)
  • སྐྱེ་འཕེལ་གྱི་འཕྲོད་བསྟེན། (Reproductive health) དཀའ་ངལ་དང་ཐབས་ལམ། (Problems and strategies) མི་འབོར་དང་སྐྱེ་སྒོ་འགོག་ཐབས། (Population and birth control) སྐྱེ་འགོག་དང་MTP (Contraception & MTP) MTP ལུས་འབྲེལ་གྱི་འགོས་ནད། (Sexually transmitted diseases) སྐྱེ་འཕེལ་ནུས་མེད། (Infertility)

སྡེ་ཚན།༢ རིགས་རྒྱུན་དང་རིམ་འགྱུར། (Genetic and evolution)

  • མེལ་ཌེལ་རིགས་ཁྱད་རྒྱུད་འཛིན། (Mendelian inheritance) ཚོས་ཕུང་རིགས་ཁྱད་རྒྱུད་འཛིན་གྱི་རྣམ་བཞག (Chromosome theory of inheritance) མེལ་ཌེལ་བསྡུར་ཚད་ཀྱི་འཁྱར་གོལ། (Deviations from Mendelian ratio)
  • མིའི་རིགས་ཀྱི་མཚན་མ་དབྱེ་འབྱེད་XX, XY (Sex determination in human beings: XX, XY)
  • འབྲེལ་མཐུད་དང་བརྗེ་སྒྱུར། (Linkage and crossing over) རིགས་ཁྱད་རྒྱུད་འཛིན་གྱི་བཀོད་རིས། (Inheritance Pattern) མིའི་རིགས་ཀྱི་མེན་ཌེལ་གོ་འཆོལ་དང་ཚོས་ཕུང་གོ་འཆོལ། (Mendelian disorders and chromosomal disorders in humans) DNA དང་ RNA རིགས་རྒྱུན་གྱི་རྫས་འཚོལ་བ། (Search for genetic material) ངོ་འདྲ་བཟོ་བ། (Replication) གཟུགས་འགྱུར། (Transcription) རིགས་རྒྱུན་གྱི་གཞི་རྩ། (Genetic code) རིགས་འགྱུར། (Transcription) རིགས་རྒྱུན་གྱི་བརྡ་མཚོན་དང་ཆ་ཚད། (Gene expression and regulation) རིགས་རྫས་རང་འགྲིག་དང་མིའི་རིགས་རྫས་རང་འགྲིག་གི་ལས་འཆར། (Genome and Human Genome Project) DNA མཛུལ་ཐེལ། (DNA fingerprinting)
  • འཕེལ་འགྱུར། (Evolution) ཚེ་སྲོག་གི་འབྱུང་ཁུངས། (Origin of life) རྣམ་བཞག་དང་དཔང་རྟགས། (Theories and evidence) འཕྲོད་ནུས་འགྱེད་འཕྲོ། (Adaptive Radiation) འཕེལ་འགྱུར་གྱི་ཆ་ལག་གྲུབ་ཚུལ། (Mechanism of evolution) མིའི་འབྱུང་ཁུངས་དང་འཕེལ་འགྱུར། (Origin and evolution of man)

སྡེ་ཚན་༣། སྐྱེ་དངོས་རིག་པ་དང་མིའི་བདེ་དོན། (Biology and Human Welfare)

  • ནད་རིགས་སྔོན་འགོག་རིག་པའི་གཞི་རྩའི་ལྟ་ཚུལ། (Basic concepts of immunology) སྔོན་འགོག་སྨན་ཁབ། (Vaccine)
  • ནད་རིགས། (Pathogens) གཞན་རྟེན་སྲིན་འབུ། (Parasites) སྐྲན་ནད་དང་གཉན་ནད་རེག་དུག (Cancer & AIDS)
  • གཞོན་སྐྱེས་དང་མྱོས་རྫས། (Adolescence and drug) ཆང་རག་ངན་ཤོར། (alcohol abuse)
  • ཤིང་སྣ་སྐྱེལ་སྤེལ། (Plant breeding) ཕུང་གྲུབ་བསྙལ་སྦྱོང། (Tissue culture) རྐྱང་ལྡན་ཕྲ་ཕུང་གི་སྤྲི་དཀར། (Single cell protein) བཟའ་ཆས་ཐོན་སྐྱེད། (Food production) སྒོ་ཕྱུགས་གསོ་སྐྱོང་། (Animal husbandry) ཁྱིམ་ཚང་ནང་ལས་སྣོན་བྱེད་པའི་ཟས་རིགས་ཀྱི་སྐྱེ་དངོས་ཕྲ་རབ། (Microbes in household food processing) ཤིང་སྣ་སྐྱེལ་སྤེལ། (Plant breeding) བཟོ་གྲྭའི་ཐོན་སྐྱེད། (Industrial production) བཙོག་ཆུ་གཙང་སེལ། (Sewage treatment) ནུས་ཤུགས་སྐྱེད་སྤེལ། (Energy Generations) སྐྱེ་ལྡན་དོ་དམ་བྱེད་པོ་དང་སྐྱེ་ལྡན་ལུད། (Biocontrol agents & biofertilizers)

སྡེ་ཚན་༤། སྐྱེ་ལྡན་འཕྲུལ་རིག་དང་དེའི་བེད་སྤྱོད། (Biology and Human Welfare)

རྣམ་བཞག་དང་བྱ་རིམ། (Principles & Process) འདུས་སྦྱོར་DNAའཕྲུལ་ཆས། (Recombinant DNA technology) འཕྲོད་སྟེན་དང་ཞིང་ལས་ཐོག་བེད་སྤྱོད། (Application in Health and Agriculture) རིགས་རྒྱུད་སྒྱུར་བཅོས་བྱས་པའི་སྐྱེ་དངོས། (Genetically modified organisms) སྐྱེ་ལྡན་ཉེན་སེལ་གྱི་གནད་དོན། (Principles & Process)

སྡེ་ཚན་༥། སྣོད་བཅུད་རིག་པ་དང་ཁོར་ཡུག (Ecology & Environment)

  • རྣམ་བཞག་དང་བྱ་རིམ། (Principles & Process) འདུས་སྦྱོར་DNAའཕྲུལ་ཆས། (Recombinant DNA technology) མི་འབོར་དང་སྣོད་བཅུད་བསྟུན་འགྱུར། (Population and ecological adaptations) སྣ་མང་རང་བཞིན་དང་སྐྱེ་དངོས་སྣ་མང་རང་བཞིན་སྲུང་སྐྱོབས། (Diversity and its conservation for Biodiversity) སྐྱེ་ཁམས་ཟུར་བཅད་ས་ཁུལ། (Biosphere reserves) རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་གླིང་དང་སྐྱེད་ཚལ། (National parks and sanctuaries)
  • སྣོད་བཅུད་མ་ལག་གི་གྲུབ་ཆ་དང་དབྱེ་བ། (Ecosystem; components & types) ནུས་ཟུངས་འཁོར་རྒྱུག (Energy flow) འཚོ་བཅུད་རྒྱུན་འཁོར་དང་སྣོད་བཅུད་མ་ལག་གི་ཞབས་ཞུ། (Nutrient cycling & Ecosystem services) ཁོར་ཡུག་དང་འབྲེལ་བའི་གནད་དོན། (Environmental issues)